Pielęgniarki śr.rodz.

Zakres świadczeń pielęgniarki i położnej środowiskowo-rodzinnej

Pomorski Ośrodek Diagnostyki Medycznej PODIMED Sp. z o.o.

Zakres zadań pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (pielęgniarki POZ) oraz położnej podstawowej opieki zdrowotnej (położnej POZ) określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 września 2016 r.. Obie te grupy zawodowe realizują kompleksową opiekę opiekuńczo-pielęgnacyjną, profilaktyczną, edukacyjną i leczniczą w środowisku domowym i nauki pacjenta, we współpracy z zespołem Podstawowej Opieki Zdrowotnej.

CZĘŚĆ I – Zakres ogólny

Pielęgniarka POZ oraz położna POZ planują, organizują i realizują opiekę nad świadczeniobiorcą w jego środowisku, obejmując w szczególności:

1. Promocję zdrowia i profilaktykę chorób
2. Świadczenia pielęgnacyjne
3. Świadczenia diagnostyczne
4. Świadczenia lecznicze
5. Świadczenia rehabilitacyjne

Opieka ta obejmuje zarówno działania indywidualne, ukierunkowane na pacjenta, jak i działania populacyjne, realizowane na rzecz rodzin, środowisk lokalnych oraz placówek edukacyjnych.

CZĘŚĆ II – Zakres zadań pielęgniarki POZ

1. Zakres opieki

Pielęgniarka POZ sprawuje opiekę nad:

• dziećmi od 3. miesiąca życia, młodzieżą, dorosłymi i seniorami,
• pacjentami przewlekle chorymi (m.in. POChP, cukrzyca, niewydolność serca, nadciśnienie),
• pacjentami po hospitalizacji lub po zabiegach chirurgicznych wymagających opieki,
• osobami niesamodzielnymi i z ograniczeniami funkcjonalnymi,
• pacjentami objętymi długotrwałym leczeniem lub rehabilitacją,
• osobami niepełnosprawnymi i zależnymi środowiskowo.

2. Współpraca w systemie opieki zdrowotnej

Pielęgniarka POZ współpracuje m.in. z:

• lekarzem POZ,
• położną POZ,
• pielęgniarką szkolną i środowiskową,
• pielęgniarką długoterminowej opieki domowej,
• poradniami specjalistycznymi,
• jednostkami diagnostycznymi, fizjoterapią oraz pomocą społeczną,
• rodziną pacjenta i jego opiekunami nieformalnymi.

3. Obszary i zakres świadczeń realizowanych przez pielęgniarkę POZ

3.1. Promocja zdrowia i profilaktyka chorób

Pielęgniarka POZ realizuje m.in.:

• ocenę środowiskową i identyfikację czynników ryzyka,
• prowadzenie edukacji prozdrowotnej, dietetycznej i higienicznej,
• motywowanie pacjentów do zmiany stylu życia i aktywności fizycznej,
• profilaktykę powikłań chorób przewlekłych,
• edukację dotyczącą szczepień obowiązkowych i zalecanych,
• udział w programach profilaktycznych (np. choroby krążenia, cukrzyca, POChP).

3.2. Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze

Pielęgniarka POZ wykonuje m.in.:

• profesjonalne opracowanie i opatrywanie ran, w tym ran przewlekłych, owrzodzeń i odleżyn,
• ocenę stopnia odleżyn wg skali medycznych standardów (np. Norton, Braden),
• zmianę opatrunków i opiekę nad pacjentami pooperacyjnymi,
• ocenę i wsparcie w zakresie samoopieki i samoobsługi,
• profilaktykę odleżyn, infekcji i powikłań pielęgnacyjnych,
• wsparcie i instruktaż dla opiekunów w warunkach domowych.

3.3. Świadczenia diagnostyczne

W zakresie kompetencji pielęgniarki POZ znajdują się:

• pobieranie materiału biologicznego do badań laboratoryjnych (krew, mocz, wymazy),
• pomiary parametrów życiowych (RR, tętno, saturacja, temperatura),
• ocena bólu oraz stanu neurologicznego skalami klinicznymi,
• kontrola masy ciała, obwodów i bilansów płynowych,
• obserwacja objawów alarmowych i kierowanie do lekarza.

3.4. Świadczenia lecznicze i zabiegowe

Pielęgniarka POZ wykonuje lub nadzoruje m.in.:

• podawanie leków doustnie, podskórnie, domięśniowo i miejscowo,
• obsługę cewników, drenów, sond, stomii, gastrostomii,
• płukanie ran i przetok zgodnie z zasadami aseptyki,
• inhalacje, nebulizacje, tlenoterapię bierną (zgodnie z zaleceniem lekarskim),
• edukację w zakresie stosowania leków i technik podawania (insulina, pen, inhalator).

3.5. Świadczenia rehabilitacyjne

W zakresie usprawniania pielęgniarka POZ może:

• prowadzić usprawnianie oddechowe i ukierunkowaną aktywizację ruchową pacjenta,
• wykonywać ćwiczenia antyzakrzepowe i profilaktykę zatorowości,
• uczyć technik transferu i bezpiecznego poruszania,
• współpracować z fizjoterapeutą i zespołem rehabilitacyjnym.

4. Wizyty środowiskowe i dokumentacja

Pielęgniarka POZ:

• przeprowadza wizyty domowe zgodnie ze wskazaniem medycznym lub brakiem możliwości dotarcia pacjenta do przychodni,
• dokonuje oceny środowiska bytowego i bezpieczeństwa pacjenta,
• przekazuje zalecenia pielęgnacyjne rodzinie,
• prowadzi rzetelną dokumentację medyczną zgodną z prawem i RODO.

5. Rola edukacyjna i wspierająca

Pielęgniarka POZ:

• przygotowuje pacjenta i rodzinę do pełnienia opieki domowej,
• prowadzi treningi samoopieki i samoobsługi,
• wspiera emocjonalnie i społecznie pacjentów przewlekle chorych,
• rozpoznaje sygnały depresji i kieruje do dalszej diagnostyki,
• wdraża edukację zdrowotną wynikającą z realnych potrzeb pacjenta i jego rodziny.

CZĘŚĆ III – Zakres zadań położnej podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)

1. Zakres opieki obejmuje:

Położna POZ otacza opieką:

• kobiety w każdym okresie życia, w tym okresie dojrzewania, prokreacji, ciąży, połogu oraz menopauzy,
• kobiety ciężarne oraz kobiety w okresie planowania rodziny,
• kobiety po porodzie, w tym w okresie połogu,
• noworodki i niemowlęta do ukończenia 2 miesiąca życia,
• dziewczęta do 18 roku życia, w zakresie kompetencji położnej,
• rodziny wymagające wsparcia w zakresie opieki nad matką i dzieckiem.

2. Współpraca w systemie opieki zdrowotnej

Położna POZ współpracuje z:

• lekarzem POZ,
• pielęgniarką POZ,
• lekarzem ginekologiem-położnikiem i neonatologiem,
• pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania,
• świadczeniodawcami w zakresie położnictwa, neonatologii, ginekologii, laktacji i rehabilitacji,
• pracownikami opieki społecznej, gdy wymagają tego okoliczności,
• rodziną i opiekunami, zapewniając holistyczne wsparcie.

3. Obszary i zakres świadczeń położnej POZ

3.1. Promocja zdrowia i profilaktyka

Położna POZ realizuje działania, takie jak:

• edukacja prozdrowotna i ginekologiczno-położnicza,
• promocja naturalnego karmienia piersią i zdrowego stylu życia,
• poradnictwo dotyczące świadomego planowania rodziny,
• edukacja w zakresie przygotowania do macierzyństwa i rodzicielstwa,
• wsparcie psychoedukacyjne kobiet w okresie okołoporodowym,
• informowanie o obowiązkowych i zalecanych szczepieniach ochronnych.

3.2. Świadczenia w okresie ciąży i połogu

Położna POZ zapewnia wsparcie i edukację kobietom ciężarnym obejmując m.in.:

• edukację przedporodową, pielęgnacyjną oraz laktacyjną,
• ocenę dobrostanu matki, obserwację ewentualnych ryzyk i odchyleń,
• kontrolę stanu zdrowia po porodzie, w tym oceny ran po cięciu lub nacięciu,
• ocenę zdrowia psychicznego matki, w tym czujność w kierunku depresji poporodowej,
• monitorowanie procesu laktacji i rozwiązywanie problemów żywieniowych noworodka.

3.3. Wizyty patronażowe

Położna POZ realizuje wizyty środowiskowe:

• w okresie ciąży – od 21. tygodnia,
• po porodzie – co najmniej 4 wizyty do ukończenia 2 miesiąca życia dziecka

W trakcie wizyt patronażowych położna ocenia:

• stan zdrowia matki oraz proces przebiegu połogu,
• warunki środowiskowo-bytowe i bezpieczeństwo dziecka,
• rozwój fizyczny i funkcjonalny noworodka i niemowlęcia,
• sposób karmienia oraz technikę laktacyjną.

3.4. Świadczenia pielęgnacyjne, diagnostyczne i lecznicze

Położna POZ wykonuje m.in.:

• pobieranie materiału do badań laboratoryjnych,
• pomiary parametrów rozwojowych noworodka i niemowlęcia,
• ocenę karmienia, nawadniania, przyrostu masy ciała i wydalania,
• edukację i instruktaż w zakresie pielęgnacji noworodka (kąpiel, przewijanie, higiena kikuta),
• profilaktykę SIDS i zasad bezpiecznego snu,
• ocenę ryzyka zaburzeń neurorozwojowych.

4. Rola edukacyjna położnej POZ

Położna POZ prowadzi szeroko zakrojone działania edukacyjne, obejmujące:

• techniki pielęgnacji kobiety i dziecka,
• zasady higieny, odżywiania i karmienia piersią,
• profilaktykę chorób i zaburzeń okresu niemowlęcego,
• edukację seksualną zgodną z rozwojem psychoseksualnym dziewcząt,
• przygotowanie rodziny do bezpiecznej opieki i świadomego rodzicielstwa.